Haidd wedi'i olygu gan enyn a ddatblygwyd gan Rothamsted Research yw'r cnwd cyntaf i gael hysbysiad marchnata Organeb Brid Drachywir (PBO) o dan fframwaith rheoleiddio newydd y DU, gan gynnig arwydd cynnar o sut mae'r wlad yn bwriadu trin amaethyddiaeth a olygir gan enyn.
Mae’r dynodiad yn cadarnhau bod y cnwd yn bodloni’r meini prawf a nodir yn Neddf Technoleg Genetig (Bridio Manwl) 2023 a rheoliadau cysylltiedig 2025. Mae'n caniatáu i'r haidd symud i werthusiad pellach, gan gynnwys-ymchwil maes, fel cam tuag at ddefnydd masnachol posibl.
Datblygwyd yr haidd gan ddefnyddio golygu genynnau CRISPR i gynyddu lefelau lipid mewn meinweoedd planhigion. Y nod yw cynhyrchu cnwd porthiant ynni uwch ar gyfer da byw cnoi cil fel gwartheg a defaid. Gall cynnwys lipid uwch mewn porthiant wella effeithlonrwydd cymeriant ynni a gall helpu i leihau allyriadau methan yn ystod treuliad.
Yn ôl ymchwilwyr, mae'r newidiadau genetig yn cynnwys golygiadau wedi'u targedu a allai hefyd godi trwy fridio confensiynol. Cafodd y cnwd ei adolygu gan y Pwyllgor Cynghori ar Gollyngiadau i'r Amgylchedd, a ddaeth i'r casgliad ei fod yn gymwys fel organeb wedi'i fridio'n fanwl o dan y rheolau newydd.
Mae'r addasiad yn gweithio trwy leihau gweithgaredd genynnau sy'n gyfrifol am dorri i lawr olewau planhigion, gan ganiatáu i'r cnwd gronni mwy o lipidau yn ei feinweoedd llystyfol. Mae hyn yn cynyddu egni metabolaidd y cnwd, gan alluogi da byw o bosibl i gael mwy o egni o'r un porthiant.
Daw'r gymeradwyaeth wrth i'r DU geisio gwahaniaethu-cnydau a olygwyd gan enynnau oddi wrth organebau a addaswyd yn enetig yn draddodiadol a sefydlu llwybr rheoleiddiol gyda'r bwriad o gefnogi datblygiad cyflymach tra'n cynnal goruchwyliaeth.
Mae'r haidd yn cael ei werthuso drwy'r fenter PROBITY, a arweinir gan y Rhwydwaith Arloesedd Ffermio Prydeinig a'i ariannu gan Raglen Arloesi Ffermio Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig, a ddarperir gan Innovate UK. Mae'r rhaglen yn dod ag ymchwilwyr, ffermwyr a phartneriaid cadwyn gyflenwi ynghyd i asesu perfformiad o dan amodau ffermio masnachol.
Mae'r fenter hefyd yn cynnwys treialon o wenith wedi'i fridio'n fanwl gyda'r nod o wella ansawdd a chynnyrch grawn, gan gynnwys Canolfan John Innes.
